Zmieniają się zasady dla operatorów kontroli bezpieczeństwa na lotniskach — co sprawdza egzamin ULC przed sesją w grudniu 2026?

Trzy sesje w grudniu, zmienione zasady od września

15, 16 i 17 grudnia 2026 r. Urząd Lotnictwa Cywilnego (ULC) organizuje kolejne sesje egzaminu na operatora kontroli bezpieczeństwa (OKB) — obowiązkowego certyfikatu dla każdej osoby, która na polskim lotnisku prześwietla bagaż, kontroluje pasażerów lub obsługuje bramki i skanery. To nie jest jednorazowy, doroczny egzamin państwowy — Komisja Egzaminacyjna przy ULC prowadzi sesje niemal co miesiąc, z kilkoma terminami w każdym z nich. Grudniowa "trójka" sesji to normalny rytm tego egzaminu, nie wyjątek.

To, co wyróżnia akurat ten moment, to fakt, że tuż przed grudniową sesją — pod koniec września 2026 r. — Ministerstwo Infrastruktury ogłosiło realną liberalizację wymagań wobec kandydatów na OKB. Warto to rozumieć przed rejestracją, bo zmienia się nie sam egzamin, ale ścieżka dojścia do niego.

Jak wygląda egzamin na OKB

Egzamin składa się z dwóch części, obie oceniane przez Komisję Egzaminacyjną ULC w Warszawie:

• Część teoretyczna — pisemny test wielokrotnego wyboru sprawdzający znajomość przepisów ochrony lotnictwa cywilnego (w tym pkt 11.2.3.1-11.2.3.3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/1998). Próg zaliczenia: min. 70% poprawnych odpowiedzi.
• Część praktyczna — sprawdzian na egzaminacyjnym programie komputerowym wyświetlającym obrazy z rzeczywistych urządzeń RTG — kandydat musi rozpoznawać przedmioty niebezpieczne i zabronione. Wymagany próg wykrywalności: min. 65%.

Podstawą prawną jest art. 188a ustawy Prawo lotnicze z 3 lipca 2002 r. oraz wspomniane rozporządzenie unijne. Rejestracja odbywa się przez system app.ulc.gov.pl/lob — w praktyce zgłasza kandydata pracodawca lub ośrodek szkoleniowy, najpóźniej 2 dni robocze przed terminem egzaminu. Sam egzamin jest bezpłatny, ale wydanie certyfikatu kosztuje 254 zł. Certyfikat ważny jest 3 lata, potem wymagana jest recertyfikacja w tym samym formacie.

Co się zmienia: koniec obowiązku "kwalifikowanego pracownika ochrony fizycznej"

Do tej pory kandydat na OKB musiał — oprócz certyfikatu OKB — dodatkowo figurować na liście kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, co w praktyce oznaczało przeszkolenie z zakresu interwencji i broni palnej, mimo że sama kontrola bezpieczeństwa pasażerów nie wymaga takich kompetencji. Resort infrastruktury argumentuje, że przepisy unijne wymagają od osób wykonujących kontrolę bezpieczeństwa wyłącznie certyfikatu OKB.

Od nowelizacji ogłoszonej pod koniec września 2026 r. kandydat musi spełniać: obywatelstwo UE, EFTA lub Szwajcarii; ukończone 18 lat; pozytywny wynik rozszerzonego sprawdzenia przeszłości; odpowiednie zdolności psychiczne i fizyczne; certyfikat OKB; wpis na listę operatorów prowadzoną przez ULC — bez samodzielnego uprawnienia do noszenia broni. W zamian porty lotnicze mają obowiązek zapewnić przy punktach kontroli obecność uzbrojonych patroli lub kwalifikowanych pracowników ochrony gotowych do natychmiastowej interwencji.

Dlaczego to ma znaczenie: lotniskom brakuje ludzi

To nie jest zmiana czysto biurokratyczna. Branża od miesięcy sygnalizuje niedobór kadr przy punktach kontroli bezpieczeństwa — media opisywały przypadek lotu Ryanaira z Pyrzowic do Dortmundu, który odleciał bez 42 pasażerów utkniętych w kolejce do kontroli z powodu braku obsady. Zarządzający lotniskami wskazywali na trudny egzamin i konieczność uprawnień do broni jako barierę wejścia do zawodu — choć część byłych operatorów twierdzi, że realnym problemem jest raczej wynagrodzenie niż same wymagania formalne.

Średnia płaca w ochronie lotniska w Polsce to ok. 5962 zł brutto miesięcznie, ze startowymi widełkami rzędu 5400-6000 zł brutto, rosnącymi do ok. 9000 zł brutto po zdobyciu doświadczenia i dodatkowych uprawnień. Zniesienie wymogu ochrony fizycznej ma skrócić i obniżyć koszt ścieżki dojścia do certyfikatu OKB, nie podnieść wynagrodzenie — czy realnie rozwiąże problem obsady, czy tylko przyspieszy rekrutację przy tym samym poziomie płac, pokażą najbliższe miesiące.

Co warto wiedzieć przed grudniową sesją

Jeśli planujesz podejście do egzaminu 15, 16 lub 17 grudnia 2026 r., rejestracji dokonuje zwykle pracodawca lub ośrodek szkoleniowy przez system ULC, nie kandydat indywidualnie — warto to ustalić z pracodawcą odpowiednio wcześniej. Komisja Egzaminacyjna ULC prowadzi kolejne sesje praktycznie co miesiąc — jeśli grudniowy termin się nie uda, kolejna okazja pojawi się szybko.